Juni is hoogseizoen voor teken. Zodra je door hoog gras, struiken of de bosrand loopt, kun je er een meenemen zonder dat je het doorhebt. De grote vraag bij iedereen die net een teek ontdekt: hoe snel moet die eruit om de ziekte van Lyme te voorkomen? Het korte antwoord is duidelijk: verwijder een teek het liefst binnen 24 uur, en uiterlijk binnen 24 tot 36 uur. Hoe korter de teek zich vasthoudt, hoe kleiner de kans dat de Lyme-bacterie wordt overgebracht.
Waarom die 24 uur zo belangrijk is
De bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt (Borrelia) zit in de darmen van de teek, niet in de monddelen. Het kost tijd voordat die bacterie van de darm naar de speekselklieren en vervolgens in jouw bloed komt. In de praktijk gebeurt dat meestal pas na ongeveer 24 uur dat de teek zich heeft volgezogen. Verwijder je de teek binnen die eerste 24 uur, dan is de kans op besmetting heel klein. Na 36 tot 48 uur loopt het risico duidelijk op. Daarom is dagelijks controleren in de tekenmaanden geen overdreven voorzorg, maar juist het verschil tussen wel en niet besmet raken.
Zo haal je een teek goed weg
Pak de teek met een puntig tekenpincet of een tekenkaart zo dicht mogelijk op de huid, dus bij de monddelen en niet bij het lijfje. Trek hem er langzaam en recht uit, zonder te draaien of te knijpen in het volgezogen lijf. Knijpen kan juist maag- en darminhoud van de teek naar binnen persen, en dat wil je vermijden. Blijft er een stukje monddeel achter, dan is dat meestal niet erg; je lichaam stoot dat vanzelf af. Ontsmet de plek daarna met wat alcohol of jodium en was je handen.
Noteer de datum en let op de rode ring
Schrijf op waar en wanneer je gebeten bent. In de weken erna, tot ongeveer drie maanden later, let je op een rode ring of vlek die langzaam groter wordt rond de beetplek. Dit heet erythema migrans en is het bekendste teken van Lyme. Verschijnt zo'n ring, of krijg je griepachtige klachten zoals koorts, spierpijn en vermoeidheid, ga dan naar de huisarts. Een tijdige antibioticakuur ruimt de bacterie in vrijwel alle gevallen op.
Voorkomen is makkelijker dan verwijderen
Wil je het risico nog kleiner maken, dan helpt het om in de natuur lange broeken te dragen, je sokken over je broekspijpen te trekken en op de paden te blijven. Een antimuggenmiddel met DEET werkt ook tegen teken. Controleer na een dag buiten je hele lichaam, met extra aandacht voor de knieholtes, liezen, oksels, achter de oren en de haargrens. Juist op die warme, verborgen plekken nestelen teken zich graag.
Onthoud vooral dat snelheid telt: binnen 24 uur eruit betekent in de meeste gevallen geen Lyme. Houd in juni een tekenpincet binnen handbereik en maak van die dagelijkse check een gewoonte, dan geniet je zonder zorgen van de zomer buiten.
