Wat betekent goed en slecht cholesterol precies
Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam zelf aanmaakt en die je ook via voeding binnenkrijgt. Je hebt cholesterol nodig voor onder andere hormonen, vitamine D en de opbouw van lichaamscellen. Het wordt via het bloed vervoerd in kleine deeltjes, zogenaamde lipoproteïnen. De bekendste zijn LDL en HDL. Deze worden vaak slecht en goed cholesterol genoemd, maar eigenlijk gaat het om het soort vervoerder, niet om het cholesterol zelf.
Verschil tussen LDL en HDL cholesterol
LDL vervoert cholesterol vanaf de lever naar de rest van het lichaam. Als er te veel LDL in je bloed zit, kan dit zich ophopen in de vaatwanden. Daardoor ontstaan vernauwingen, wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot. HDL haalt juist overtollig cholesterol uit het bloed en brengt dit terug naar de lever, waar het kan worden afgebroken en afgevoerd. Een hoger HDL gehalte werkt daarom beschermend.
Hoe voeding je cholesterolwaarden beïnvloedt
Je lichaam maakt zelf het grootste deel van het cholesterol aan, maar voeding heeft wel degelijk invloed op de verhouding tussen LDL en HDL. Vooral het soort vet dat je eet, speelt een belangrijke rol. Daarnaast zijn vezels, suikers en je totale leefstijl van invloed op je cholesterolprofiel.
Verzadigd vet en transvetten beperken
Verzadigde vetten verhogen vooral het LDL cholesterol. Deze vind je veel in volvette kaas, worst, roomboter, gebak, snacks en vet rood vlees. Transvetten, die vooral voorkomen in sommige gefrituurde producten, industrieel gebak en goedkoop bladerdeeg, zijn extra ongunstig omdat ze zowel LDL verhogen als HDL kunnen verlagen. Door deze vetten te beperken, kun je je cholesterolbalans verbeteren.
Onverzadigde vetten als gezonde vervanger
Onverzadigde vetten hebben een gunstig effect op je cholesterolwaarden, vooral als je ze gebruikt in plaats van verzadigde vetten. Ze zitten onder andere in plantaardige oliën, vloeibare bak- en braadproducten, noten, zaden, pitten, avocado en vette vis. Deze vetten kunnen het LDL verlagen en ondersteunen een gezondere vetverdeling in je bloed.
Voedingskeuzes voor een gunstige cholesterolbalans
Naast de keuze voor het soort vet zijn er andere voedingsfactoren die invloed hebben op je cholesterolprofiel. Door kleine, haalbare aanpassingen te doen, kun je stap voor stap werken aan betere bloedwaarden en een lager risico op hart- en vaatziekten.
Vezels, suikers en leefstijl
Oplosbare voedingsvezels binden cholesterol in de darm en helpen het lichaam dit af te voeren. Deze vezels vind je in volkoren producten, groente, fruit, peulvruchten en havermout. Een hoge inname van toegevoegde suikers en witmeelproducten hangt juist samen met een ongunstig vetprofiel in het bloed. Daarnaast spelen lichaamsbeweging, niet roken en een gezond gewicht een belangrijke rol bij het verhogen van HDL en het verlagen van LDL. Met een combinatie van bewuste voedingskeuzes en een actieve leefstijl kun je zo zelf gericht werken aan een betere cholesterolbalans.
