Waarom kun je duizelig worden bij het opstaan
Duizelig worden zodra je opstaat uit bed of van de bank komt veel voor. Vaak voel je een licht gevoel in je hoofd, zwarte vlekken voor je ogen of het idee dat je even wegzakt. In veel gevallen is dit onschuldige, tijdelijke duizeligheid door een plotselinge daling van je bloeddruk. Toch is het belangrijk om de signalen serieus te nemen en te weten wat je eraan kunt doen.
Orthostatische hypotensie en bloeddruk
De meest voorkomende oorzaak is orthostatische hypotensie, een moeilijke term voor een te sterke bloeddrukdaling bij het opstaan. Als je ligt, stroomt je bloed makkelijker naar je hoofd. Zodra je gaat staan, zakt een deel van het bloed naar je benen en heeft je lichaam even tijd nodig om de bloeddruk weer op peil te brengen. Wanneer dit systeem traag reageert, krijgt je hersenen kortdurend minder bloed en dat zorgt voor duizeligheid, zwarte vlekken en soms zelfs flauwvallen.
Invloed van vocht, voeding en medicatie
Een tekort aan vocht kan de bloeddruk verder laten dalen. Als je weinig drinkt, veel transpireert of net ziek bent geweest, is je bloedvolume lager en reageert je lichaam gevoeliger. Ook eten overslaan of een sterk schommelende bloedsuikerspiegel kan klachten verergeren. Daarnaast kunnen bepaalde medicijnen, zoals plastabletten, bloeddrukverlagers en sommige middelen tegen depressie, de kans op duizeligheid bij opstaan vergroten. Het is daarom belangrijk om bij nieuwe of verergerende klachten altijd je medicatie met je arts te bespreken.
Wanneer moet je je zorgen maken
Hoewel kortdurende duizeligheid bij opstaan meestal onschuldig is, zijn er situaties waarin je beter medisch advies kunt vragen. Let goed op de duur, de ernst van de klachten en bijkomende symptomen.
Signalen om extra alert op te zijn
Schakel medische hulp in als je vaker flauwvalt, als de duizeligheid lang aanhoudt of als je naast duizeligheid ook pijn op de borst, hartkloppingen, kortademigheid, verlammingsverschijnselen of moeite met spreken hebt. Ook een plotselinge verandering van klachten zonder duidelijke aanleiding verdient extra aandacht. Bij oudere mensen en bij mensen met hart en vaatziekten is het altijd verstandig om duizeligheid bij opstaan met de huisarts te bespreken.
Wat kun je zelf doen tegen duizeligheid bij opstaan
Gelukkig kun je zelf veel maatregelen nemen om de kans op duizeligheid bij opstaan te verkleinen. Kleine aanpassingen in je dagelijkse routine kunnen al een groot verschil maken.
Rustiger opstaan en gerichte oefeningen
Sta niet in één keer snel op. Ga eerst rechtop zitten op de rand van je bed, laat je benen even bungelen en span je beenspieren aan door je voeten op en neer te bewegen. Daarna kun je rustig gaan staan, eventueel met steun van een kast of stoel. Door je spieren actief te gebruiken, help je je bloeddruk sneller op peil te brengen. Vermijd plotselinge draaibewegingen van je hoofd direct na het opstaan en geef je lichaam een paar tellen de tijd om zich aan te passen.
Leefstijl, voeding en wanneer naar de huisarts
Zorg voor voldoende vochtinname verdeeld over de dag en eet regelmatig, zodat je bloedsuiker stabiel blijft. Beperk overmatig alcoholgebruik en overleg bij twijfel over medicatie altijd met je arts of apotheker. Kom je ondanks deze maatregelen nog vaak duizelig uit bed of van de bank, of ben je bang om te vallen, maak dan een afspraak bij de huisarts. Die kan nagaan of er een onderliggende oorzaak is en met je meedenken over behandeling of verdere onderzoeken. Zo houd je je lichaam zo vitaal mogelijk en verklein je de kans op vervelende valpartijen.
